ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ ಆ ಹಳೆಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ಎಂಬುವವನ ಐದು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿತ್ತು. ಆ ಜಮೀನು ಮಲೆನಾಡಿನ ಕಾಡಿನಂತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮವಿತ್ತು ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಯಾರೂ ಜೋರಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಎತ್ತುಗಳ ಕೊರಳಿಗೆ ಗಂಟೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗೆ ಧರಣಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅವಳು ಎಚ್ಚರವಾದರೆ ಇಡೀ ಊರನ್ನೇ ತನ್ನ ಗರ್ಭದೊಳಗೆ ನುಂಗುತ್ತಾಳೆ. ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಎನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ಆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ.
ಒಂದು ಮಳೆಗಾಲದ ಮುಂಜಾನೆ, ಬಸವಣ್ಣ ತನ್ನ ಜಮೀನಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ. ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಶಕ್ತಿ ಮೈಗೆ ತಾಕಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಲಿಪಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಯೇ ಚಿತ್ರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಗೆರೆಗಳಿದ್ದವು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಧರಣಿ ಮಂತ್ರ'.
ಬಸವಣ್ಣ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಆ ಶಾಸನದ ಮೇಲಿದ್ದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ. ಅವನು ಮೊದಲ ಸಾಲನ್ನು ಪಠಿಸಿದ ಕ್ಷಣ, ಅವನ ಪಾದಗಳ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಮಣ್ಣು ಅಸಹಜವಾಗಿ ತಂಪಾಯಿತು. ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಉರಿಬಿಸಿಲಲ್ಲೂ ಆ ಮಣ್ಣು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಂತೆ ಶೀತಲವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಎರಡನೇ ಸಾಲನ್ನು ಪಠಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಹೊಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಬೆಳೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಏಕಾಏಕಿ ಬಾಡಿಹೋದವು. ಆದರೆ ಆ ಬಾಡಿದ ಗಿಡಗಳ ಬುಡದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ, ಹಾವಿನಂತೆ ಮಿನುಗುವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮೇಲೆ ಬರಲು ಶುರು ಮಾಡಿದವು. ಆ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಸದ್ದನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಅದು ಮನುಷ್ಯರ ಪಿಸುಮಾತಿನಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು, ಈ 'ಧರಣಿ ಮಂತ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಹಸಿವನ್ನು' ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಕೇತ. ನಾವು ಭೂಮಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ, ನೀರು ಹಾಕುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅದಲ್ಲ ಅವಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಪರ್ಶ' ಮತ್ತು ಮಾಂಸ. ಬಸವಣ್ಣ ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಶರೀರದ ತೂಕ ನಿಮಿಷದಿಂದ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಅವನಿಗೆ ನೂರಾರು ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಾಗಲೂ ಭೂಮಿ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಳಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಬಸವಣ್ಣನ ಜೀವನ ನರಕವಾಯಿತು. ಅವನು ಎಲ್ಲಿ ನಡೆದರೂ ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಆ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಸಣ್ಣ ಹೊಂಡಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ ರಕ್ತದ ಬಣ್ಣದ ಕೆಂಪು ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಊರಿನವರು ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣ, ಧರಣಿ ನಿನ್ನನ್ನು ತನ್ನವನೆಂದು ಗುರುತು ಹಚ್ಚಿದ್ದಾಳೆ, ಇನ್ನು ನಿನಗೆ ಈ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಊರಿನ ಪೂಜಾರಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.
ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮಲಗಿದಾಗ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಧ್ವನಿಗಳು ಹಳೆಯ ಕಾಲದವುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗೆ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರಿಗೆ ಬೆಳಕು ಬೇಕಿತ್ತು. ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು, ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸತ್ತ ಮನುಷ್ಯರ ಆತ್ಮಗಳು ಲೇಯರ್ ಗಳಂತೆ ಅಡಗಿವೆ. ಭೂಮಿ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಮಶಾನದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ನಾವು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕೇವಲ ಅತಿಥಿಗಳು ಅಷ್ಟೇ. ನಾವು ಭೂಮಿಯನ್ನಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಎಳೆತದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಬೇಕಿತ್ತು. ಅವನು ಆ ಶಾಸನದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಓದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಅವನು ಮಂತ್ರದ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪಠಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಹೊಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಆ ಬಿರುಕು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನ ಸೀಳಲ್ಲ, ಅದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬೇರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಾಗಿಲು. ಬಸವಣ್ಣ ಆ ಬಿರುಕಿನ ಒಳಗೆ ಇಣುಕಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೊರಬಂದವು.ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಣ್ಣಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅನಂತವಾದ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವಿತ್ತು ಭೂಮಿ ಎನ್ನುವುದು ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಳವಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಶರೀರಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಜೀವಕೋಶ. ಧರಣಿ ಮಂತ್ರ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮರಳಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರದ ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಭೀಕರವಾದ ಸತ್ಯವಿದೆ ನಮ್ಮ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾತುವೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದವುಗಳು. ಧರಣಿ ಈಗ ತನ್ನ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ವಾಪಸ್ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಚರ್ಮ ಮೆಲ್ಲನೆ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಲು ಶುರು ಮಾಡಿತು. ಅವನ ಕೂದಲುಗಳು ಗಿಡದ ಬೇರುಗಳಂತೆ ನೆಲದೊಳಗೆ ಇಳಿಯತೊಡಗಿದವು. ಅವನ ಉಗುರುಗಳು ಕಲ್ಲುಗಳಾದವು. ಅವನು ಚೀರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನ ಗಂಟಲಿನಿಂದ ಶಬ್ದ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ದೂಳು ಹೊರಬಂತು.
ಬಸವಣ್ಣ ಈಗ ಓಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಅವನು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿದರೂ ಧರಣಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಓಡಬೇಕು, ಆ ಧರಣಿಯೇ ಅವನನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವನು ಮಂತ್ರದ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ. ಆ ಕ್ಷಣ ಇಡೀ ಭೂಮಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಾಯಿಯಂತೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಸವಣ್ಣ ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಬೀಳಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಅರಿವಿನಲ್ಲೇ ಮಣ್ಣಿನ ಒಳಗೆ ವಿಲೀನವಾದನು. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊಳೆಯುವ ಕಲ್ಲುಗಳಾದವು, ಅವನ ನರಗಳು ಅಂತರ್ಜಲದ ಪೈಪ್ಗಳಾದವು, ಅವನ ಉಸಿರು ಭೂಮಿಯ ಮೌನವಾದ ಅಂತರಾಳವಾಯಿತು. ಅವನು ಈಗ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ, ಅವನು ಆ ಐದು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನ ಅಂತರಾತ್ಮವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದನು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನೋವಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕರಾಳ ಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು.
ಮರುದಿನ ಊರಿನವರು ಬಸವಣ್ಣನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನ ಹೊಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸಸ್ಯ ಮೊಳೆತಿತ್ತು. ಆ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಸ್ತದಂತೆ ಇದ್ದವು. ಆ ಎಲೆಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಸಾಕು, ಅವರಿಗೆ ಬಸವಣ್ಣನ ನೆನಪುಗಳು ಅಲೆಯಂತೆ ತಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪೂಜಾರಿ ಆ ಎಲೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ಬೆಳಕಿಗೆ ಹಿಡಿದು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ನರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಧರಣಿ ಮೌನವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವಳು ನಿನ್ನ ಬರಹವನ್ನೇ ಹೂತು ಹಾಕಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ನೀವು ಈಗ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಾಗ, ಆ ಮಣ್ಣು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನಿಸಿದರೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ. ಧರಣಿ ಮಂತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
